الشيخ محمد هادي معرفة
29
علوم قرآنى (فارسى)
روحي آفريد سپس فرشتهاى را دستور داد تا روح را در آفريده بدمد » . انسان از ديدگاه قرآن ، آفريدهاى است كه از جسم وروح به وجود آمده است ، ابتدأ كالبدى آفريده شده وسپس روان جاويد در آن دميده شده است . از ديدگاه فلسفه ، انسان يك موجود مادّى محض نيست . يعنى انسان به همين پديدهء جسماني كه از گوشت وپوست واستخوان وعضلات تشكيل يافته است منحصر نمىشود . بلكه وجودي والاتر دارد كه أو را در مرتبهاى فراتر از جهان مادّه قرار مىدهد ، واز چارچوب جسماني محض خارج مىكند « 1 » . بر أساس توضيحات فوق ، انسان در وجود خود داراى دو جنبه است : جنبهء جسماني وروحاني . پس عجيب نيست كه أحيانا با عالم ماوراى مادّه ارتباط برقرار كند . زيرا چنين ارتباطي مربوط به جنبهء روحي وباطني اوست ، كه ارتباطي پوشيده است ، وهمين امر پديدهء وحى را تشكيل مىدهد . وحى يك پديدهء روحاني است ودر افرادى يافت مىشود كه داراى خصايص روحي والا هستند . اين خصايص در وجود آنها صلاحيت ارتباط با عالم بالا را به وجود مىآورد . لذا مكاشفاتى در باطن براي آنها رخ مىدهد ، يا مطالبى به آنان الهام مىشود ، كه از خارج وجودشان نشأت گرفته است . اين الهامات ومطالب از خارج بر آنان القا مىشود نه اين كه از داخل ضمير آنان بر ايشان جلوهگر شود ، چنانكه منكران وحى تصور كردهاند . بنابراين وحى يك پديدهء فكرى يا انعكاس حالت درونى نيست كه براي پيامبران رخ داده باشد ، بلكه يك القاى روحاني است كه از عالم بالا انجام گرفته است . منتها در اين ميان چيزى كه ما نمىتوانيم آن را درك كنيم ، اگر چه يك واقعيّت بوده وايمانى استوار بدان داريم ، چگونگى برقرارى اين ارتباط روحاني است . ما وقتي تلاش مىكنيم آن را درك كنيم ، مىخواهيم با معيارهاى مادّى كيفيت اين ارتباط را دريابيم . يا موقعى كه مىخواهيم آن را توصيف كنيم ، با ألفاظ وكلماتي اين ارتباط را
--> ( 1 ) براي توضيح وتفصيل بيشتر رجوع كنيد به : صدر الدين شيرازي ؛ أسفار أربعة ؛ فصل 2 ، ص 52 - 28 . فخر الدين رازي ؛ مفاتيح الغيب ( تفسير كبير ) ؛ ج 21 ، ص 43 - 15 . ذيل آيهء ويسألونك عن الروح . . . محمد حسين طباطبايى ؛ الميزان ؛ ج 1 ، ص 369 - 365 وج 10 ، ص 118 .